Knipsels
Verzamelobjecten bestaande uit delen van kranten of tijdschriften zoals stripbladen, gezinsbladen of informatiebladen en een achtergrond artikel of een stripstrook bevatten.

Label
Een merk aan de binnen kant van een gecertificeerde comic, welke aangeeft: titel, deel, uitgever en staat van de comic. (vergelijk Grading)

Leerboek
Genre binnen de referentieliteratuur  waarin een stripstudie wordt beschreven over een van de studierichtingen binnen de stripologie.

Leesgedrag
De manier waarop lezers van strips de informatie in stripverhalen opnemen, m.b.t. leessnelheid, volgen van verhaallijnen, leggen van beeldrelaties, interpreteren van kleurgebruik, grafische en narratieve balans.

Leesrichting
De volgorde waarin de lezer / kijker de elementen op een informatiedrager opneemt. De leesrichting kan worden bepaald door culturele invloed, de aard van de informatiedrager en aanwijzingen op de informatiedrager. In de westerse strip is de natuurlijke leesrichting van links naar rechts en van boven naar beneden, als daarvan afgeweken wordt kan gebruik gemaakt worden van nummering, pijlen of optische verbindingen tussen plaatjes. Een duidelijke leesrichting bevordert het leestempo en het leesgemak. (deelgebied Beeldregie)

Leeslint
Een lint van textiel met een breedte van ongeveer 0,5 cm en een lengte welke iets meer is dan de hoogte van het boek; en bevestigd is aan de bovenzijde van de gebonden rug van een boek en dat overlangs tussen de bladzijden gelegd kan worden als een bladwijzer.

Leesritme
Het leestempo van de lezer. Ritme afhankelijk van de houding en interesse van de lezer welke afgeremd kan worden door het gebruik van veel tekst, meer gedetailleerde tekeningen, horizontaal spreiden van handelingen over paginabrede tekeningen ('spellen' van links naar rechts). (Baetens) (deelgebied Lezer)

Lezing
Een voordracht gehouden door een stripkenner gehouden ter gelegenheid van een stripconferentie, met een wetenschappelijke inslag en veelal humoristisch van aard. (deelgebied stripstudie)

Licentiestrip
Verstripping van succesvolle producties uit andere media, waarbij de houder van auteursrechten aan derden het publicatierecht verleent om verhalen uit andere media te bewerken tot een beeldverhaal. (deelgebied Mediacrossing & Licentiestrip)

Lijnvoering
typerende structuur en gebruik van het beeldelement lijn, behorende tot de persoonlijke stijl van een tekenaar. (deelgebied Stroming)

Lineaire beeldrelatie
Beeldrelatie door opeenvolging van verschillende beelden, waardoor er een duidelijk verband ontstaat tussen de naast elkaar liggende plaatjes en er een verhaal verteld wordt in voortschrijdende handelingen.

Lineaire montage
In de montage van de afbeeldingen wordt het verhaal chronologisch gevolgd.

Lithografie
Steendruk, vlakdrukprocédé dat berust op het verschijnsel dat water en vet elkaar afstoten, terwijl zij een gelijke affiniteit bezitten voor een derde substantie, oorspronkelijk lithografische kalksteen en tegenwoordig zink- en aluminium platen. (deelgebied Productieproces)

Mangaka
De professionele japanse striptekenaar.

Mangastijl
Tekentechnische Japanse stijl waarbij sterk wordt ingegaan op emotie en expressie van karaktervolle personages in een grootogige tekenstijl, veel aandacht voor decor en onomatopeeën, beeldopbouw met speciale effecten en snelle montage. Vaak met een gewelddadige erotische geladenheid voortkomend uit culturele achtergronden. De Manga heeft geen lengte beperking, tekst is minder belangrijk en minder aanwezig. Voor elke bevolkingsgroep zijn er genres die aanspreken.

Mannekensblad
Term voor vlaamse kinderprenten in het begin van de19e eeuw, waarvan het centrum in Turnhout lag bij de firma Brepols. Afbeeldingen met een variëteit aan figuurtjes (bv. militairen, muziekkorps) ook "mannekens" genoemd. (deelgebied Voorlopers)

Marge
De (witte) niet volgetekende ruimte aan de rand van een plaat (zie ook Goot). (deelgebied Plaat)

Marvel Age of Comics
Comicperiode 1961 - 1967 waarin een nieuwe generatie superhelden geboren wordt. The Fantastic Four (1962 Kirby, Lee), met menselijke zwakheden in hun persoonlijkheid. Hun populariteit verminderd als ze op gaan treden als oorlogsheld in Vietnam.

Marvel-stijl
Stroming ook wel The Marvel-way of making Comics genoemd. Stan Lee levert een idee welke door een tekenaar wordt uitgewerkt tot een verhaal, de schrijver schrijft er na afloop wat dialoog bij, wat niet bijdraagt aan de synchroniciteit tussen beeld en tekst.

Mediacrossing
Mediabewerkingen van beeldverhalen met verhalen en karakters die hun oorsprong hebben in het stripverhaal en vanwege hun succes zijn bewerkt voor andere media. (vergelijk: Licentiestrip)

Mini-serie
Een compleet afgerond verhaal verdeelt over enkele albums, die binnen een bestaande reeks een eenheid vormen. (deelgebied Uitgevertechnieken)

Mockup
Een ruwe layout van de pagina's voor het samenstellen van een boek.

Monografie
Referentie literatuur met een schriftelijke verhandeling over één bepaalde stripauteur en diens werk. (deelgebied auteurspecial)

Montage
Het combineren, verbinden van verschillende panels (editing). (deelgebied Montage)

Moraal
Boodschap in een beeldverhaal m.b.t. zedelijke normen en gewoonten die gelden in de cultuur, door haar culturele en levensbeschouwelijke achtergrond niet overal gelijk en historisch aan verschuiving onderhevig. (deelgebied Scenario)

Motief
Centrale thema, onderwerp of overheersende door de uitwerking heen spelend idee, grondlijn of -melodie van een kunstwerk. (deelgebied Scenario)

Mythologiestrip
Subgenre van Fantasystrip gebaseerd op overleveringen over goden, gepersonificeerde natuurkrachten of goddelijke voorouders gezien vanuit een bepaalde cultuur, zonder historisch feitelijke grond.

Natekenen
Een afbeelding maken met tekenmaterialen van een andere beeldsoort, dus afkomstig uit een ander medium, waarbij de tekenaar een eigen stijl toepast. Het zonder toestemming voor commerciële doeleinden klakkeloos overnemen van een afbeelding of idee valt onder plagiaat. (deelgebied Tekentechniek)

Nedercomics
Van oorsprong nederlandse comics, nederlandstalige of engelstalige van een nederlandse auteur, getekend en uitgegeven naar het amerikaanse comic book (deelgebied Genrebegrippen)

Negende Kunst
Een van de Schone Kunsten - waarbij een aaneenschakeling van grafische beelden achter elkaar in een logische volgorde die een voortschrijdende handeling laat zien een verhaal verbeelden, al of niet met een ondersteunende tekst (9th Art).

Normale gezichtshoek
Tekentechniek met een opnamehoek waarbij het oogpunt zich op de hoogte van de ogen bevindt van een staande toeschouwer, met een perspectief dat men gewend is om te zien als men rechtop loopt, een vrij rustig beeld zonder speciale effecten. (Wauters)

Nonpanel pagina
Paginacompositie met verschillende beelden (open kaders) waarbij de tekeningen zelf afzonderlijke kaders suggereren.

Objects Trouvé
Niet tot het standaard tekenmateriaal behorende materialen welke worden geïntegreerd in een afbeelding, bv. kant, gordijnstof, plastics, houtfineer etc.

Oeuvre
De gezamelijke werken van een kunstenaar, Opera Omni. (deelgebied Kunstbegrip)

Offsetdruk
Productieproces betreft een druktechniek voor prenten, waarbij op een metalenplaat met een fotogevoelige laag een film wordt geprojecteerd, waar het licht op de plaat komt wordt het laage aangetast. Het onbelichte deel is een nauwkeurige afspiegeling van de film, aangebrachte inkt pakt alleen op het onbelichte deel. (Wauters)

Omkering
Beeldrelatie waarbij enerzijds het blikveld in een zelfde omgeving van buiten naar binnen getoond wordt en anderzijds van binnen naar buiten, maar ook omkering tussen boven en onder, links en rechts, achtergrond en voorgrond zijn mogelijk.

Onderschrift
zie Tekstblok

Onderwijskundige benadering
Didactische methoden om het beeldverhaal te betrekken in leerprogramma's betreft de zestienstudierichtingen in de stripologie: structuuranalyse, ontwikkelings analyse, historische analyse, striptheoretische analyse, animatiegeschiedenis, taalkundige analyse,  ideologisch-kritische analyse, semiologische analyse, sociologische analyse, psychologische analyse, culturele analyse, referentie analyse, markt analyse, genre analyse, terminologie, didaktiek.

Onderwijsprogramma
Een lesprogramma waarin facetten van het stripverhaal geintegreerd zijn, met als doel om de leerstof op een plezierige en interessante manier, eenvoudig en duidelijk over tebrengen. Het stripverhaal is hier uitermate geschikt voor vanwege haar gevarieerde vormkenmerken : combinatie van tekst en beeld, structuur verhaalopbouw, structuur beeldopbouw, beeldregie, betekenisleer, genreleer, stijlen en scholen, historische authenticiteit, diversiteit thematiek enz.; didaktiek.

Ongekartonneerd
Subgenre van verschijningsvorm van stripalbums met een zachte buigbare omslag (soft cover, SC, slappe kaft). (deelgebied Verschijningsvorm)

Onomatopee
Betekenisleer betreft een door klanknabootsing gevormd woord binnen het panel en een eenheid met de afbeelding vormend (geluidseffect), meestal in humoristische strips vrij veel gebruikt, en kunnen in realistische strips storend werken. (Wauters)

Onregelmatig kader
Beeldkaders anders dan een regelmatige rechthoek, meestal het gevolg van een bijzondere bladindeling of om een specifiek beeld te benadrukken of betekenis te geven (bv. cirkel als zichtbeeld van een periscoop, of medaillon- portiek- reageerbuisvormig). (Wauters)

Oogpunt
Camerastandpunt of opnamehoek. Het fictieve punt van waaruit een beeld gezien wordt alvorens het aan de lezer wordt getoond, m.b.t. perspectief en afstand tot het object. (deelgebied Beeldopbouw)

Open of gesloten einde
Het verhaal is bij een gesloten einde afgerond, alle vragen zijn voor de lezer beantwoord en er zijn geen losse verhaallijnen meer. Bij een open einde stopt het verhaal op een moment dat het centrale thema is uitgediept en de lezer zelf invulling kan geven aan het vervolg of/en er niet afgesloten verhaallijnen blijven bestaan waardoor een tweede deel van het verhaal mogelijk blijft.

Oplage
Een in één keer gedrukte en gebonden hoeveelheid boeken. (Ottens) (deelgebied Uitgaven)

Opus Magnum
Hoofdwerk of Meesterwerk van een auteur, Chef d'oeuvre. (deelgebied Genrebegrippen)

Opvulverhaal
De extra bladzijden op het einde van een comic book of classic, die met allerlei verhaaltjes en wetenswaardigheden worden opgevuld, fillerpages.

Original Artwork
Een door een stripauteur eigenhandig vervaardigde afbeelding in een oorspronkelijke tekentechniek, wel of niet bedoeld voor reproductie. Als verzamelobject zeer gewaardeerde afbeelding, zoals Originele platen, Voorstudies, Originele tekeningen, Schilderijen, Originele Cover, Origineel Storyboard, Originele films, Signeerschets. (deelgebied Original Artwork en Verzamelobjecten).

Originaliteit
Het opnieuw combineren van bestaande (oude) elementen met en verrassend, nog niet eerder vertoond, nieuw, synergistisch resultaat. (deelgebied Scenario)

Otaku
Japanse term voor stripliefhebber van Manga's (deelgebied Stripgeïnteresseerden)

Overzichten
Hoofdcategorie van Referentie literatuur met een opsomming van bibliografische, biografische, striphistorische en stripmarkt gerelateerde feiten. Subcategoriën zijn: Bibliografie, catalogus, tentoonstellingscatalogus, veilingcatalogus, chronologie, encyclopedie, index, jaaroverzicht, review, secundaire lireratuurlijst, servicegids, anthologie.

Paginacompositie
Functionele en esthetische vormgeving aan de bladindeling door het gebruik van verschillende beeldkaders, kleurgebruik, perspectief, splitpanels, achtergrondillustraties enz. (plaatindeling, plaatcompositie, pagina-indeling, pagina lay-out, bladschikking). (deelgebied Compositie)

Paneelbeschrijving
Een beschrijving in tekst van wat op een paneel te zien is (achtergrond, figuren, voorwerpen. handelingen) en suggesties voor beeldopbouw, waarop de tekenaar zijn/haar tekening baseert en dit naar eigen interpretatie vorm kan geven. (deelgebied Scenario)

Panel
Een enkele afbeelding in een beeldverhaal, veelal afgebakend door een kaderlijn en waarvan er op een strook of bandje twee of meer voorkomen (paneel, plaatje, prentje). (deelgebied Plaat)

Past-up
Laatste en afgeronde stadium van de strippagina's klaar voor reproductie. (deelgebied Productie)

Pechvogelhumor
Subgenre van Humorstrip waarin een hoofdpersoon onbedoeld in een aaneen schakeling van gebeurtenissen de ene na de andere ramp veroorzaakt (Wet van Murphy) en de humor door overdrijving hilarisch wordt.

Perifeer beeldveld
Alles wat rond een bepaald plaatje ligt. Het perifere veld verschuift dus tijdens het lezen. Onze ogen zijn steeds op een bepaalde plaats gericht en de omgeving blijft (vaag) in de periferie maar beïnvloed de lezer wel. Plaatjes die op één plaat staan afgebeeld zijn met elkaar verbonden omdat zij op dezelfde pagina staan, zelfs als er geen formele overeenkomsten of tegenstellingen zijn (Groensteen 1987). (deelgebied Plaat)

Perspectief
Beeldelement om een afbeelding diepte te geven en de illusie van ruimte, ofwel de kunst om voorwerpen in een plat vlak zo uit te beelden dat zij ruimtelijk werken, bv door toonwaarden, schaduweffecten, verhoudingen in grootte op voor- en achtergrond, lijnperspectief. (deelgebied Tekentechniek)

Phylactère
Franse uitdrukking voor Praatballoen.

Plaat
Complete strippagina van een beelverhaal, bestaande uit minimaal één maar doorgaans meer plaatjes in een compositie, meestal verdeeld over drie tot vier stroken. (deelgebied Plaat).

Plot
De intrige van het verhaal, het uiteindelijke idee waar alles om draait. (Wauters) (deelgebied Scenario)

Portfolio
Beelddrager in de vorm van een luxueuze map met een verzameling (gezeefdrukte) prenten met een gezamelijk thema; veelal in beperkte oplage genummerd en gesigneerd door de auteur, gelimiteerd.

Postapocalyptische strip
Subgenre van Science Fiction-strip welke zich afspeelt in een tijd nadat een atoomoorlog (of een andere wereldomvattende ramp) mensheid en milieu vernietigd heeft en een groep idealisten een nieuwe wereld opbouwen omringt door barbaarse clans die beschikken over resten moderne technologie.

Powergirl
Subgenre van Superheldenstrip waarin een verleidelijke vrouw superkrachten heeft en actie onderneemt om recht in de samenleving te doen.

Prent
Het resultaat van drukken, een op zichzelf staande afbeelding.

Prijs de Leeuw
Een prijs die sinds 1990 jaarlijks door het Belgisch Centrum van het Beeldverhaal (BCB) wordt toegekend aan een debuterende auteur, met maximaal drie gepubliceerde albums.

Promotie Album
Subgenre van Reclame strip waarbij een bestaand stripverhaal als extra bijlage ( evt. gratis, met gewijzigde cover) onder de aandacht van de consument wordt gebracht ter promotie van een stripreeks of strips in het algemeen, niet verbonden aan een evenement.

Promotie lectuur
Hoofdcategorie van referentie literatuur met allerlei promotie materiaal in druk voor het stripverhaal of stripevenementen. Categoriën die hier onder vallen zijn: promotiedrukwerk, persmap en programmaboekje.

Pseudo-familiestrip
Subgenre van Humorstrip waarin stripfiguren met een gesuggereerde bloedverwantschap door toevallige gebeurtenissen, door de situatie gedwongen, in een avontuur met humoristische inslag verwikkeld raken en dit met elkaar tot een goed einde brengen.

Quest
Een verhaalvorm welke in het subgenre Fantasy en Sciencefiction veelvuldig voorkomt. Zoektocht naar een kracht of voorwerp welke de redding brengt aan het volk die de held uitzendt.

Raamvertelling
Verhaalvorm met een verhaal waarbinnen een ander verhaal of een reeks verhalen verteld wordt, soms met een gezamelijk thema.

Raster
Tekentechniek met lijnen of puntenpatroon in een afbeelding waarmee schaduw, ontbreken van licht of op de achtergrond liggende objecten worden aangegeven. Punt-(lijn)dikte en dichtheid geven een speciaal effect (toon) ook wel kleurwaarde of grijswaarde genoemd.

Realistische Jijé-School
Stroming met navolgers van de stijl van Jijé sinds deze voor SPIROU in 1942 realistische strips ging maken vanwege de gestopte aanvoer van Amerikaanse strips (bv. Sirius, Hubinon, Paape) en onder supervisie zelfs hun meester voorbij streefden.

Rechthoekig kader
Staand of liggend beeldkader met hoeken van 90 graden en ongelijke aan elkaar liggende zijden, minimaal een onderdeel uit een strook van twee panels en waarbij de hoogte minder bedraagt dan 3x de breedte, geschikt om handelingen van personen te laten zien van nabijbeeld tot middelgrootbeeld.

Reclamestrip
Genre hoofdroep met beeldverhalen als middel om de verkoop van een product te bevorderen, bezoekers naar evenementen te trekken, en een commerciëel doel beoogt zoals productpresentatie en naambekendheid: Commerciële, Publicitaire, Gelegenheids, Promotiestrip.

Reeksbespreking
Vakliteratuur met een beschouwing van een hele stripreeks met een beschrijving van personages, centrale thema's, verhaallijnen, samenhang, miniseries, reeksontwikkeling enz. (deelgebied stripfiguurstudie).

Referentie literatuur
Vakliteratuur betreft geschriften welke achtergrondinformatie geven over het beeldverhaal in het algemeen of in het bijzonder.Dit is ingedeeld in acht hoofdcategoriën: overzichten, auteurspecial, stripstudie, stripkritiek, stripfiguurstudie, technieken, promotie lectuur, informatietijdschriften over het beeldverhaal met een eigen terminologie, bedoeld voor stripgeïnteresseerden.
Voorbeelden hier van zijn: Overzichten: bibliografie, catalogus,tentoonstellingscatalogus, veilingcatalogus, encyclopedie, index, jaaroverzicht, review, secundaire literatuurlijst, servicegids, anthologie, Auteursspecial: biografie, dossieralbum, dossierkatern, interviewboek, monografie, prentenboek, Stripstudie: thèse, lezing, leerboek, Stripkritiek: jaarboek, recensie album, recensie secundaire literatuur, Stripfiguurstudie: beschouwing, fantasygids, wetenswaardigheden, editie-onderzoek, citatenboek, Technieken: handboek tekenen, handboek verhaalopbouw, handboek beeldregie, handboek productie, schrijversgids, Promotielectuur: promotiedrukwerk, persmap, programmaboekje, Informatietijdschriften: stripinformatiebladen, fanzines, tijdschriftspecial.

Reisgidsen
Secundaire literatuur betreft een boekje waarin toeristische informatie wordt gegeven over een land of streek, geïllustreerd met verhalen en afbeeldingen afkomstig van, of gebaseerd op een bekende stripreeks.

Reliëfprint
Techniek waarmee onder hoge druk letters, een afbeelding of vorm in het oppervlak van een cover wordt geperst, embossed cover (deelgebied Morfologie) engels "embossed".
3
Comic book Reference Bibliographic Datafile
Terminologie
6.3 Terminologie
Home
1
2
4